##plugins.themes.huaf_theme.article.main##
Tóm tắt
Nghiên cứu ứng dụng mô hình SWAT (Soil and Water Assessment Tool) tích hợp GIS (Geographic Information System) nhằm mô phỏng và đánh giá quá trình xói mòn đất và vận chuyển bùn cát tại lưu vực sông Chợ Chu (Thái Nguyên) trong giai đoạn 1990 - 2020. Dữ liệu đầu vào bao gồm DEM, bản đồ thổ nhưỡng, sử dụng đất và chuỗi khí tượng - thủy văn được chuẩn hóa và xử lý không gian. Mô hình chia lưu vực thành 26 tiểu lưu vực và 273 đơn vị HRU. Kết quả cho thấy lượng đất bị xói mòn trung bình toàn lưu vực là 76.710,97 tấn/năm tương đương 1,83 tấn/ha/năm. Xói mòn phân bố không đều giữa các tiểu lưu vực, trong đó tiểu lưu vực 25 có mức cao nhất là 9.716,64 tấn/năm (2,35 tấn/ha/năm), tiểu lưu vực 16 thấp nhất là 3,61 tấn/năm (0,20 tấn/ha/năm). Tổng lượng bùn cát vận chuyển tại đầu ra của lưu vực trung bình là 36.218 tấn/năm, tập trung chủ yếu vào mùa mưa, với đỉnh điểm tháng 7/2001 lên tới 30.390 tấn/tháng và thấp nhất vào mùa khô như tháng 2/1999 là 1,11 tấn/tháng. Kết quả khẳng định hiệu quả của mô hình SWAT trong định lượng quá trình xói mòn và vận chuyển trầm tích tại vùng trung du miền núi, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho quy hoạch sử dụng đất, bảo vệ đất – nước và xây dựng chiến lược giảm thiểu rủi ro môi trường bền vững.
##plugins.themes.huaf_theme.article.details##
Tài liệu tham khảo
Lê Mạnh Hùng, Trần Bá Hoằng, Nguyễn Duy Khang và Trần Tuấn Anh. (2012). Kết quả ứng dụng mô hình SWAT trong tính toán xói mòn bề mặt lưu vực hạ lưu sông MeKong. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi, (12/2012), 25–32.
Nguyễn Thị Thu Huyền, Nguyễn Văn Hùng, Nguyễn Thanh Hùng, Vũ Đình Cường và Hoàng Mạnh Hùng. (2018). Nghiên cứu ứng dụng mô hình SWAT đánh giá biến động dòng chảy, bùn cát trên lưu vực sông Nhật Lệ, tỉnh Quảng Bình. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Thủy lợi, (48/2018), 1–10.
Trần Việt Bách. (2017). Ứng dụng mô hình SWAT để tính toán lưu lượng dòng chảy và bùn cát trên lưu vực sông Cầu. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thủy lợi và Môi trường, (56/2017), 136–142.
Borrelli, P., Robinson, D. A., Panagos, P., Lugato, E., Yang, J. E., Alewell, C., Wuepper, D., Montanarella, L., & Ballabio, C. (2020). Land use and climate change impacts on global soil erosion by water (2015–2070). Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(36), 21994–22001.
Dechasa, A., Aga, A.O., & Dufera, T. (2022). Erosion Risk Assessment for Prioritization of Conservation Measures in the Watershed of Genale Dawa-3 Hydropower Dam, Ethiopia. Quaternary, 5(39), 19 pages.
Dutta, S., & Sen, D. (2018). Application of SWAT model for predicting soil erosion and sediment yield. Sustainable Water Resources Management, 4, 447–468.
Gull, S., & Shah, S. R. (2021). Modelling streamflow and sediment yield using Soil and Water Assessment Tool: A case study of Lidder watershed in Kashmir Himalayas, India. Water Practice and Technology, 16(4), 1370–1385.
Johnson, T., Butcher, J., Santell, S., Schwartz, S., Julius, S., & LeDuc, S. (2022). A review of climate change effects on practices for mitigating water quality impacts. Journal of Water and Climate Change, 13(5), 1684–1705.
Khoi, D. N., & Suetsugi, T. (2014). Impact of climate and land-use changes on hydrological processes and sediment yield—a case study of the Be River catchment, Vietnam. Hydrological Sciences Journal, 59(5), 1095–1108.
Kido, R., Inoue, T., Hatono, M., & Yamanoi, K. (2023). Assessing the impact of climate change on sediment discharge using a large ensemble rainfall dataset in Pekerebetsu River basin, Hokkaido. Progress in Earth and Planetary Science, 10(54), 1–14.
Liu, Y., & Jiang, H. (2019). Sediment yield modeling using SWAT model: Case of Changjiang River Basin. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 234(2019), 1–10.
Neitsch, S. L., Arnold, J. G., Kiniry, J. R., & Williams, J. R. (2011). Soil and Water Assessment Tool Theoretical Documentation, Version 2009. Texas Water Resources Institute. TR–406, 647 pages.
Setegn, S. G., Dargahi, B., Srinivasan, R., & Melesse, A. M. (2010). Modeling of sediment yield from an ungauged watershed, Ethiopia using SWAT model. Journal of the American Water Resources Association, 46(3), 515–526.
Sime, C. H., & Abebe, W. T. (2022). Sediment yield modeling and mapping of the spatial distribution of soil erosion–prone areas. Applied and Environmental Soil Science, 2022, 1–12.
Tenaw, W. G., Tadesse, K. B., & Kerebih, M. S. (2024). Estimation of sediment yield and evaluation of management options in the watershed using SWAT model. Air, Soil and Water Research, 17, 1–15.
Thai, T. H., Thao, N. P., & Dieu, B. T. (2017). Assessment and simulation of impacts of climate change on erosion and water flow by using the Soil and Water Assessment Tool and GIS: Case study in Upper Cau River basin in Vietnam. Vietnam Journal of Earth Sciences, 39(4), 376–392.
Zewde, N. T., Denboba, M. A., Tadesse, S. A., & Getahun, Y. S. (2024). Predicting runoff and sediment yields using Soil and Water Assessment Tool (SWAT) model in the Jemma Subbasin of Upper Blue Nile, Central Ethiopia. Environmental Challenges, 14(2024), 13 pages.