##plugins.themes.huaf_theme.article.main##
Tóm tắt
Xen canh là một phương pháp quản lý dịch hại đầy tiềm năng, không chỉ làm giảm quần thể côn trùng gây hại, hạn chế việc sử dụng thuốc trừ sâu mà còn giúp tăng cường sự đa dạng của thiên địch, đồng thời cải thiện năng suất và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Nghiên cứu được thực hiện trong vụ xuân và vụ hè năm 2022 để đánh giá ảnh hưởng của việc trồng xen rau cải xanh với cây hoa cúc vạn thọ Pháp (Tagetes patula), rau mùi (Coriandrum sativum), và húng quế (Ocimum basilicum) đến sự sinh trưởng, thành phần và mật độ của thiên địch trên rau cải xanh. Kết quả cho thấy việc trồng xen rau cải xanh với cây hoa cúc vạn thọ Pháp, rau mùi và húng quế đã tác động tích cực đến sinh trưởng của cây rau cải xanh so với đối chứng trồng thuần. Cụ thể chiều cao cây tăng 5,2 - 12,8%, đường kính lá tăng 3,2 - 5,2%, chiều dài lá tăng 1,2 - 2,3% và chiều rộng lá tăng 4,1 - 4,4%. Tổng cộng, có chín loài thiên địch đã được ghi nhận, trong đó bọ rùa đỏ và kiến ba khoang là hai loài săn mồi phổ biến nhất. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng xen canh góp phần tạo môi trường sống thuận lợi, giúp duy trì mật độ ổn định của thiên địch trên ruộng rau cải xanh. Những phát hiện này khẳng định rằng mỗi loại cây trồng xen đều mang lại những lợi thế riêng trong việc tăng cường đa dạng thiên địch và thúc đẩy sinh trưởng cây trồng.
##plugins.themes.huaf_theme.article.details##
Cách trích dẫn
Nguyễn Thị Giang, Trần Thị Hoàng Đông, Trần Thị Xuân Phương, Lê Khắc Phúc, & Hoàng Văn Sỵ. (2026). Khả năng sinh trưởng, thành phần và mật độ thiên địch trên cây rau cải xanh (Brassica juncea) xen canh với cây hoa cúc vạn thọ pháp, rau mùi và húng quế . Tạp Chí điện tử Khoa học Và công nghệ nông nghiệp, 10(1), 5230–5239. https://doi.org/10.46826/huaf-jasat.v10n1y2026.1299
Chuyên mục
CÂY TRỒNG - THỰC VẬT
Bản quyền @ 2017-2026 bởi Tạp chí điện tử Khoa học và công nghệ nông nghiệp
Tài liệu tham khảo
Hồ Thị Thu Giang. (2002). Nghiên cứu thiên địch sâu hại rau họ Hoa thập tự: Đặc điểm sinh học, sinh thái của hai loài ong Cotesia plutellae (Kurdjumov) và Diadromus collaris Gravenhorst ký sinh trên sâu tơ Plutella xylostella (Linnaeus) ở ngoại thành Hà Nội. Đại học Nông nghiệp 1, Hà Nội.
Trần Đăng Hòa. (2017). Giáo trình côn trùng học đại cương. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
Nguyễn Duy Hồng. (2012). Nghiên cứu thành phần bọ xít bắt mồi và khả năng lợi dụng hai loài Coranus fuscipennis Reuter và Coranus spiniscutis Reuter trong quản lý tổng hợp sâu hại đậu rau tại vùng Hà Nội. Luận án tiến sĩ Nông nghiệp. Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
Nguyễn Cẩm Long. (2014). Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật sản xuất cải xanh an toàn theo hướng VietGap ở tỉnh Quảng Bình. Luận án tiến sĩ Nông nghiệp. Đại học Huế.
Cao Hoàng Yến Nhi, Lê Thị Bích Liên, Đặng Thị Kim Chi, Trương Thành Đạt, Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trịnh Đức Thịnh, Đặng Thị Tình, Nguyễn Thanh Bạch, Trần Hậu Toàn, Nguyễn Đức Nam và Nguyễn Ngọc Bảo Châu. (2014). Khảo sát thiên địch và sâu hại rau ở một số vườn rau canh tác an toàn huyện Hóc Môn và đánh giá khả năng ký sinh của ong ký sinh Cotesia plutellae Kurdjumov. Tạp chí khoa học Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, 9 (1), 43 – 53.
Nguyễn Trọng Nhâm và Nguyễn Thị Thu Cúc. (2009). Sự đa dạng và phong phú của bọ rùa (Coccinellidae) trên một số loại cây trồng tại thành phố Cần Thơ. Tạp chí Khoa học, 11, 196-205.
Hoàng Đức Nhuận. (1982). Bọ rùa Coccinellidae ở Việt Nam. Tập 1. Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật Hà Nội.
Nguyễn Thị Thanh và Nguyễn Thị Huyền. (2013). Thành phần côn trùng bắt mồi trên rau họ cải ở tỉnh Nghệ An. Hội nghị khoa học toàn quốc về Sinh thái và Tài nguyên sinh vật lần thứ 5. 696-701.
Viện Bảo vệ thực vật. (1997). Phương pháp nghiên cứu bảo vệ thực vật: Tập 1: Phương pháp điều tra cơ bản dịch hại nông nghiệp và thiên địch của chúng. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Andow, D.A. (1991). Vegetational diversity and arthropod population. Annual Review of Entomology, 36, 561–566.
Baggen, L. R., Gurr, G. M., & Meats, A. (1999). Flowers in tri‐trophic systems: mechanisms allowing selective exploitation by insect natural enemies for conservation biological control. Entomologia experimentalis et applicata, 91(1), 155-161. https://doi.org/ 10.1046/j.1570-7458.1999.00478.x
Barrion, A. T., & Litsinger, J. A. (1994). Taxonomy of rice insect pests and their arthropod parasites and predators. In E. A. Heinrichs (Ed.), Biology and management of rice insects (pp. 13–362). Los Baños, Philippines: International Rice Research Institute.
Bhattacharyya, M. 2017. The push-pull strategy: A new approach to the eco-friendly method of pest management in agriculture. Journal of Entomology and Zoology Studies, 5(3), 604-607.
Choudhary, S. K., Singh, R. N., Upadhyay, P. K., Singh, R. K., Choudhary, H. R., & Vijay, P. (2014). Effect of vegetable intercrops and planting pattern of maize on growth, yield and economics of winter maize (Zea mays L.) in Eastern Uttar Pradesh. Environment & Ecology, 32(1), 101-105.
Jankowska, B., & Wojciechowicz-Żytko, E. (2016). Effect of intercropping carrot (Daucus carota L.) with two aromatic plants, coriander (Coriandrum sativum L.) and summer savory (Satureja hortensis L.), on the population density of select carrot pests. Folia Horticulturae, 28(1), 13-18. https:/ /doi.org/10.1515/fhort-2016-0002.
Kaparwan, D., Rana, N., Dhyani, B., & Dhyani, B. (2020). Effect of different ratios and nutrient management strategies on growth, yield and quality of mustard in chickpea+mustard intercropping system. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 9(3), 852-857. https://doi.org/10.22271/phyto.2020.v9.i3n.11386
Khan, Z., Midega, C. A., Hooper, A., & Pickett, J. (2016). Push-pull: chemical ecology-based integrated pest management technology. Journal of Chemical Ecology, 42, 689-697. https://doi.org/10.1007/s10886-016-0730-y.
Li, Z., Shen, L., Liu, T., Wei, W., Wang, J., Li, L., & Zhang, W. (2024). Effects of different crop intercropping on the growth, root system, and yield of tiger nuts. Agronomy, 14(6), 1270. https://doi.org/10.3390/agronomy14061270
Munyuli, M.B.T., Luther, G.C., & Kyamanywa, S. (2007). Effects of cowpea cropping systems and insecticides on arthropod predators in Uganda and Democratic Republic of Congo. Crop Protection, 26(2), 114-126. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2006.04.010
Rahman, M. M., Awal, M. A., Amin, A., & Parvej, M. R. (2009). Compatibility, growth and production potentials of mustard/lentil intercrops. International Journal of Botany, 5(1), 100-106.
Rakotomalala, A. A., Ficiciyan, A. M., & Tscharntke, T. (2023). Intercropping enhances beneficial arthropods and controls pests: A systematic review and meta-analysis. Agriculture, Ecosystems & Environment, 356, 108617. https://doi.org/ 10.1016/j.agee.2023.108617.
Singh, U. K., Gangwar, B., & Srivastava, H. (2023). Effect of mustard based intercropping systems on yield and profitability under organic management in Bundelkhand region. Indian Journal of Ecology, 50(3), 627-630. https://doi.org/ 10.55362/IJE/2023/3943.
Szendrei, Z., & Rodriguez‐Saona, C. (2010). A meta‐analysis of insect pest behavioral manipulation with plant volatiles. Entomologia Experimentalis et Applicata, 134(3), 201-210. https://doi.org/ 10.1111/j.1570-7458.2009.00954.x
Zhang, Z., Luo, Z., Gao, Y., Bian, L., Sun, X., & Chen, Z. (2014). Volatiles from non‐host aromatic plants repel tea green leafhopper Empoasca vitis. Entomologia Experimentalis et Applicata, 153(2), 156-169. https://doi.org/10.1111/eea.12236
Trần Đăng Hòa. (2017). Giáo trình côn trùng học đại cương. Nhà xuất bản Nông nghiệp.
Nguyễn Duy Hồng. (2012). Nghiên cứu thành phần bọ xít bắt mồi và khả năng lợi dụng hai loài Coranus fuscipennis Reuter và Coranus spiniscutis Reuter trong quản lý tổng hợp sâu hại đậu rau tại vùng Hà Nội. Luận án tiến sĩ Nông nghiệp. Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
Nguyễn Cẩm Long. (2014). Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật sản xuất cải xanh an toàn theo hướng VietGap ở tỉnh Quảng Bình. Luận án tiến sĩ Nông nghiệp. Đại học Huế.
Cao Hoàng Yến Nhi, Lê Thị Bích Liên, Đặng Thị Kim Chi, Trương Thành Đạt, Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trịnh Đức Thịnh, Đặng Thị Tình, Nguyễn Thanh Bạch, Trần Hậu Toàn, Nguyễn Đức Nam và Nguyễn Ngọc Bảo Châu. (2014). Khảo sát thiên địch và sâu hại rau ở một số vườn rau canh tác an toàn huyện Hóc Môn và đánh giá khả năng ký sinh của ong ký sinh Cotesia plutellae Kurdjumov. Tạp chí khoa học Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, 9 (1), 43 – 53.
Nguyễn Trọng Nhâm và Nguyễn Thị Thu Cúc. (2009). Sự đa dạng và phong phú của bọ rùa (Coccinellidae) trên một số loại cây trồng tại thành phố Cần Thơ. Tạp chí Khoa học, 11, 196-205.
Hoàng Đức Nhuận. (1982). Bọ rùa Coccinellidae ở Việt Nam. Tập 1. Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật Hà Nội.
Nguyễn Thị Thanh và Nguyễn Thị Huyền. (2013). Thành phần côn trùng bắt mồi trên rau họ cải ở tỉnh Nghệ An. Hội nghị khoa học toàn quốc về Sinh thái và Tài nguyên sinh vật lần thứ 5. 696-701.
Viện Bảo vệ thực vật. (1997). Phương pháp nghiên cứu bảo vệ thực vật: Tập 1: Phương pháp điều tra cơ bản dịch hại nông nghiệp và thiên địch của chúng. Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.
Andow, D.A. (1991). Vegetational diversity and arthropod population. Annual Review of Entomology, 36, 561–566.
Baggen, L. R., Gurr, G. M., & Meats, A. (1999). Flowers in tri‐trophic systems: mechanisms allowing selective exploitation by insect natural enemies for conservation biological control. Entomologia experimentalis et applicata, 91(1), 155-161. https://doi.org/ 10.1046/j.1570-7458.1999.00478.x
Barrion, A. T., & Litsinger, J. A. (1994). Taxonomy of rice insect pests and their arthropod parasites and predators. In E. A. Heinrichs (Ed.), Biology and management of rice insects (pp. 13–362). Los Baños, Philippines: International Rice Research Institute.
Bhattacharyya, M. 2017. The push-pull strategy: A new approach to the eco-friendly method of pest management in agriculture. Journal of Entomology and Zoology Studies, 5(3), 604-607.
Choudhary, S. K., Singh, R. N., Upadhyay, P. K., Singh, R. K., Choudhary, H. R., & Vijay, P. (2014). Effect of vegetable intercrops and planting pattern of maize on growth, yield and economics of winter maize (Zea mays L.) in Eastern Uttar Pradesh. Environment & Ecology, 32(1), 101-105.
Jankowska, B., & Wojciechowicz-Żytko, E. (2016). Effect of intercropping carrot (Daucus carota L.) with two aromatic plants, coriander (Coriandrum sativum L.) and summer savory (Satureja hortensis L.), on the population density of select carrot pests. Folia Horticulturae, 28(1), 13-18. https:/ /doi.org/10.1515/fhort-2016-0002.
Kaparwan, D., Rana, N., Dhyani, B., & Dhyani, B. (2020). Effect of different ratios and nutrient management strategies on growth, yield and quality of mustard in chickpea+mustard intercropping system. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 9(3), 852-857. https://doi.org/10.22271/phyto.2020.v9.i3n.11386
Khan, Z., Midega, C. A., Hooper, A., & Pickett, J. (2016). Push-pull: chemical ecology-based integrated pest management technology. Journal of Chemical Ecology, 42, 689-697. https://doi.org/10.1007/s10886-016-0730-y.
Li, Z., Shen, L., Liu, T., Wei, W., Wang, J., Li, L., & Zhang, W. (2024). Effects of different crop intercropping on the growth, root system, and yield of tiger nuts. Agronomy, 14(6), 1270. https://doi.org/10.3390/agronomy14061270
Munyuli, M.B.T., Luther, G.C., & Kyamanywa, S. (2007). Effects of cowpea cropping systems and insecticides on arthropod predators in Uganda and Democratic Republic of Congo. Crop Protection, 26(2), 114-126. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2006.04.010
Rahman, M. M., Awal, M. A., Amin, A., & Parvej, M. R. (2009). Compatibility, growth and production potentials of mustard/lentil intercrops. International Journal of Botany, 5(1), 100-106.
Rakotomalala, A. A., Ficiciyan, A. M., & Tscharntke, T. (2023). Intercropping enhances beneficial arthropods and controls pests: A systematic review and meta-analysis. Agriculture, Ecosystems & Environment, 356, 108617. https://doi.org/ 10.1016/j.agee.2023.108617.
Singh, U. K., Gangwar, B., & Srivastava, H. (2023). Effect of mustard based intercropping systems on yield and profitability under organic management in Bundelkhand region. Indian Journal of Ecology, 50(3), 627-630. https://doi.org/ 10.55362/IJE/2023/3943.
Szendrei, Z., & Rodriguez‐Saona, C. (2010). A meta‐analysis of insect pest behavioral manipulation with plant volatiles. Entomologia Experimentalis et Applicata, 134(3), 201-210. https://doi.org/ 10.1111/j.1570-7458.2009.00954.x
Zhang, Z., Luo, Z., Gao, Y., Bian, L., Sun, X., & Chen, Z. (2014). Volatiles from non‐host aromatic plants repel tea green leafhopper Empoasca vitis. Entomologia Experimentalis et Applicata, 153(2), 156-169. https://doi.org/10.1111/eea.12236